Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 22

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 22
20 Kristian Guttesen ræðir við Sigríði Þorgeirsdóttur afgerandi fyrirbæris, eins og sumir höfundar hafa gert. Okkur var hugleiknara að sýna fram á tvíræðni og þversagnir í hugtökum heimspekinga um fæðingu og um dauða sem varpa ljósi á grundvallarhugmyndir um manninn, um tilurð samfélaga og um stjórnmál. Undirtitill verksins er „heimspeki líkamleika" en sú staðreynd að við fæðumst og deyjum hefur augljóslega með líkamleika að gera, við fæðumst inn í mannleg tengsl og inn í mannlegt samfélag og þegar við deyjum segjum við skilið við ástvini og skiljum eftir okkur sögu. Oft hefur saga samfélaga hafn- að uppruna sínum í móðurinni. Það er iðulega talað um stofnendur sem „feður" sem virðast heldur ekki eiga sér móðuriegan uppruna. Móðirin er oft þurrkuð út og hverfur úr sifjafræði þeirra hugmynda sem eiga að skýra tilurð samfélaga. Mannskilningur heimspekinnar, t.d. hugmyndir hennar um þekkingarveruna eða siðveruna, hefur oft á tíðum þess vegna verið mjög einstaklingsbundinn. Með því að varpa ljósi á hugtakið „fæðingu" reynum við að auðga mannskilning heimspek- innar með því að beina sjónum að uppruna, tilurð og endalokum sem hafi með manninn sem tengsla- og samfélagsveru að gera. Heimspekin hefur á margan hátt lengst af verið fangin í stak-miðuðum mannskilningi, hún strandaði á „hin- um". Hefðin býr hins vegar yflr straumum og stefnum sem hafa oft ekki náð inn í meginstrauma og femínískir heimspekingar hafa verið duglegir að leita uppi hliðarstrauma og vanmetna þætti og nýta sér þá. Við lesum oft gegn hefðinni með hefðinni. Fyrir vikið birtist fortíðin í litríkara ljósi. Þetta minnir um margt á viðhorfNietzsches tilhefðarinnar en lífheimspeki hans var í senn afturhvarf tilgleymds upphafs vestrænnar hugsunar og viðleitni til að hugsa um veruleikann ágrundvelli lífsins sjálfs sem náttúrulegsfyrirbæris. Já, í mínum hluta bókarinnar fjalla ég um heimspeki Nietzsches um fæðingu og dauða. En hann var þeirrar skoðunar að heimspekin hefði lagt ofuráherslu á dauðann og að fæðingin væri betra hugtak til að beina sjónum að lífinu og skap- andi mætti þess. Heimspeki Nietzsches er liður í því sem má kalla náttúruvæð- ingu frumspekinnar. Hann kemur jú fram á sömu öld og Darwín. Öld sem gerði sér grein fyrir því að maðurinn væri náttúruvera, hlekkur í lífkeðju. Nietzsche vildi hins vegar draga fram sérstöðu mannsins sem væri sköpunarmáttur mann- legs eðlis, hæfnin til að þróa betri siðmenningu. Klikkaðar hugmyndir hans um ofurmenni sem hafa verið nýttar af mannfjandsamlegum öflum eru ömurlegar og þær skýra ýmislegt í heimspeki hans sem ég bregst við, m.a. ákveðið óraunsæi um ofurmenni sem geta allt ein og sjálf. Hugsun Nietzsches hefur samt verið mér mun mikilvægari uppspretta í jákvæðu tilliti vegna þess að hann fer gegn ofur- áherslu hefðarinnar á manninn sem vitsmunalega veru á kostnað þess að við erum líkamlegar verur. Við fæðumst inn í líkama og líkamar gera okkur að mönnum af ákveðnu kyni, aldri, ástandi og staðsetningu í tíma og rúmi. Rannsóknir mínar á heimspeki Nietzsches hafa ekki einungis falist í því að draga fram þessa þætti kenninga hans, heldur hafa þær glímt við einstaklingshyggju heimspeki hans í þeim tilgangi að hugsa hana áfram á forsendu þess að við erum tengslaverur. Eg vil ekki gera lítið úr einstaklingsfrelsi sem hefur orðið nokkurs konar mantra allt
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.