Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 94

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 94
 92 Guðbjörg R, Jóhannesdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir og hlutum og helst á þann hátt að myndefnið birtist í fegurra og glæstara ljósi í listaverkinu. Hin meinlausa hugmynd um fegurð sem finna má í fagurfræði Kants er útvötn- uð þegar haft er í huga að heirnspekihefðin býr að dómi Grace Jantzen einnig yfir annarri og öllu meira ögrandi hugmynd um fegurð.4 Þessi hugmynd um fegurð hefur verið bæld í sögu vestrænnar heimspeki en hún er þarna samt, en þetta er fegurð sem er einnig tengd kvenleika, en allt öðrum og mun hættulegri kven- leika. Jantzen bendir á að viss togstreita hafi einkennt fegurðarhugtakið þegar litið er yfir sögu heimspekinnar. Bæði Ágústínus og Platon gerðu sitt ítrasta til þess að færa fegurðina af sviði líkamleikans - hinnar líkamlegu skynjunar - og yfir á svið andans. Tenging fegurðarinnar við líkamann var þeim eitur í beinum. Hvers vegna? Hina sönnu rót þessarar hræðslu við líkamleika fegurðarinnar telur Jantzen felast í ótta við kyngervi, kynverund og annarleika. Það sem Ágústínus og Platon óttuðust voru tengsl fegurðar við líkamann og kynverund. I platonskri heimspeki er þessi fegurð tengd girnd á unglingnum, en færist yfir á kvenmann- inn í hinni kristnu heimspeki Agústínusar. Fegurðin verður að hinni freistandi, tælandi og hættulegu fegurð kvenlíkamans. Slík fegurð getur kveikt slíka logandi þrá að það veldur þráhyggju eftir því að eignast og komast yfir viðfang fegurð- arinnar. Ágústínus ályktaði að það gerði að verkum að menn leiddust út í að tilbiðja fegurðina en ekki guð. Ágústínus og Platon gerðu sér grein fyrir því að eitt helsta einkenni fegurðar er að hún dregur okkur til sín, hún hefur aðdráttarafl sem vekur þrá innra með okk- ur. Þessa innri þrá tengdu þeir helst við kynferðislegann losta eða við Eros. Feg- urð er samkvæmt þessum skilningi það sem skapar kynferðislega þrá. Af þessum ástæðum er skiljanlegt að Ágústínus og Platon hafi viljað aðskilja fegurðarupp- lifunina frá líkamanum - þeim var annt um fegurð og vildu halda í hana, en til þess að geta það var nauðsynlegt að sniðganga líkamleikann og þá sterku þrá sem honum fylgdi. Niðurstaðan varð því sú að fegurð eigi að vísu rætur sínar í skynjun (og þar með líkama), en það eru einungis sjón og heyrn sem færa okkur fegurð, en ekki lykt og snerting. Við skynjum ekki fegurð með öllum líkamanum, heldur skynjum við hana úr fjarlægð, í gegnum þau skilningarvit sem kalla ekki á nálægð og líkamlega snertingu. Eins og kemur fram í Samdrykkjunni getur aðeins auga sálarinnar séð hreina fegurð, „ómengaða af mannlegu holdi" (2iie). Aftenging fegurðarinnar við líkamleikann og erótíska þrá kemur ekki síður skýrt fram í samræðunni Fcedrosi. Þar er gengið út frá þeirri reynslu sem hvað oftast er tengd upplifun og skynjun fegurðar, nefnilega gæsahúðinni. Fegurð er skynjuð þegar við hrífumst svo að við fáum gæsahúð. Sálinni sem skynjar hið fagra er líkt við fugl sem hún á eitt sinn að hafa verið {Fœdros 251). Sálin hefur hinn fagra unglingspilt fyrir hugskotssjónum (sem var girndarviðfang hinna hómó- erótísku forngrísku heimspekinga). Rætur vængjanna á sálarfuglinum tútna út og gæsahúð myndast. Fjaðrirnar sperrast og reynslunni af hinu fagra er áfram lýst með myndmáli ris getnaðarlims, fullnægingu og losun. Þar sem sálin er hins vegar 4 Jantzen 2004,88 o.áfr.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.