Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 44

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 44
42 Björn Þorsteinsson hráa mergð skynjananna í því skyni að geta haft reynslu af henni sem skipulagðri og merkingarbærri Heild".17 Zizek settur þessa athugasemd fram sem gagnrýni á Pál, en á móti getum við spurt, með tilvísunina til Kants okkur til fulltingis: er það ekki einmitt þetta sem Páll er að halda fram þegar að er gáð? Því að það er sann- arlega munur á því að trúa á reglu í náttúrunni og líta á náttúruna sem vél. Þegar Páll talar um regluna í náttúrunni er einmitt um að ræða hugsjón í anda Kants, leiðsagnarhugmynd sem við verðum að hafa tilmarks ef heimurinn, náttúran sem Raun, á að vera okkur byggileg. Sá „vandi nútímamanna" sem Páll talar um er aftur á móti í því fólginn að svíkja hugsjónina á einmitt þann hátt sem Kant lýsir svo vel í Gagnrýni hreinnar skynsemi, þ.e. með því að láta eins og við höfum náð taki á henni og fært hana íreynd, og fyrir fullt og allt, af sviði skynseminnar (hug- sjónanna) yfir á svið skilningsgáfunnar (hugtakanna, kvíanna). Hugmyndin um náttúruna sem vél er sú mynd sem þessi háskalegi misskilningur hefur tekið á sig í hugarheimi okkar og starfi, og í henni hlýtur að felast að náttúruvélin sé í engu eðlisólík þeim vélum sem mannkynið hefur smíðað sér af eigin rammleik og hefur því eðli málsins samkvæmt fu/Ikomið vald á. Hugmyndin um reglu í náttúrunni er aftur á móti þannig gerð að reglan kemur aldrei að öllu leyti frá okkur sjálfum, henni er aldrei einfaldlega „þröngvað upp á" náttúruna heldur verður hún til við aflestur okkar af náttúrunni sem er í eðli sínu samfundur, víxlverkun hugans og viðfangsins. Reglan sem við finnum í náttúrunni er sú regla sem okkur er ætlað að finna þar - og ef við berum okkur ekki eftir reglunni, og tökum í staðinn að aðhyllast þá skoðun að allt sé botnlaus óreiða og/eða að allar reglur séu einberar uppfinningar okkar, þá fer það auðvitað svo að við finnum enga reglu. Með öðrum orðum er sú regla í veruleikanum, sem Páll segir okkur verða að trúa á, annað og meira en nauðsynleg blekking. Engu að síður má velta því fyrir sér hvers eðlis þessi trú, sem hér er í húfi, sé - hvílir hún á traustum grunni eða gengur hún ef til vill gegn betri vitund?18 Hvernig getum við vitað að reglan í náttúrunni er annað og meira en misskilningur okkar, sprottinn af þeirri stað- reynd að við þolum ekki sannleikann, allan sannleikann - við þolum ekki að upp- lifa Öskju í botn, við verðum alltaf að halda þaðan með frásagnir í farteskinu sem svíkja í raun Hlutinn sjálfan, Raunina? I þessum anda varpar Zizek fram þeirri spurningu - og grípur þar til lykilhugtaks Lacans um Stóra hinn, sem vísar til hins fullkomna samræmis sem sé saman komið í alvitru kennivaldi hvers þekkt- asta nafn er „Guð" - hvort „þetta trúarsamband við Náttúruna, trúin á frumlægan samhljóm hugar og raunveruleika, [sé] hughyggja [idealism] I sinni einföldustu mynd, þ.e. sú iðja að reiða sig á Stóra hinn?" Á móti boðar Ziáek „efnishyggjuaf- stöðu" sem mætti líka kenna við íveruhyggju (immanentisma) eða mismunahugs- un og miðast við „að sætta sig við að það-sem-er-í-sjálfu-sér sé merkingarlaus óreiða og mergð".19 En þegar að er gáð virðist þessi aðfinnsla missa marks, að minnsta kosti þegar Páll er annars vegar. Því að trúin á regluna jafngildir einmitt 17 Zizek 2008: 443. 18 Það sem hér er í tafli heitir á máli sálgreiningar í anda Lacans og Zizeks „blaitiskennd afneitun" (fi.fetisbist disavoiual) og einkennist af formúlunni „ég veit vel að þetta er ekki svona, en samt..." (fr.jelesaisbien. mais quandméme...). Sbr. t.d. Zizek 2007: 266—267. 19 Zizek 2008: 444,
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.