Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 41

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 41
Náttúran, raunin ogveran 39 honum heim á kvíaból hugtakanna í eitt skipti fyrir öll. Hinn hlutlægi veruleiki sem Askja táknar er sem sagt ekki allur þar sem hann er séður, og hann sér alltaf við okkur - en engu að síður er hann okkur sífellt nærtækur, hann er grunnurinn sem tilvera okkar hvílir á, án hans væri enginn veruleiki og raunar engin reynsla heldur. Þannig er hann alls staðar og hvergi, eins og Páll bendir á. Gott og vel - en enn og aftur spyrjum við: Hvaða afleiðingar hefur þessi upp- götvun fyrir okkur? Hvaða áhrif hefur hún á okkur? Svarið, svar Páls og svarið í reynd, er: við spyrjum. Við spyrjum „um þennan veruleika, hver hann sé og af hvaða tagi, hvaða öfl leiki þar lausum hala og hvernig megi verjast þeim" (16). Við spyrjum, og við hljótum að spyrja, og það sem við spyrjum um getur ekki verið neitt annað en þessi hlutlægi og ókennilegi veruleiki og staða okkar í honum. Spurnin er okkur í blóð borin - í raun virðist hún vera sjálft eðliseinkenni okkar, réttlæting tilvistar okkar (í skilningi franska hugtaksins raison d'étré). An spurn- arinnar „fáum við ekki lifað", segir Páll - við verðum „að gera okkur einhverjar hugmyndir um þennan annarlega jarðneska veruleika sem við erum borin til" (16). Við erum hugsandi verur - eða verur af tagi andans með orðalagi að hætti Hegels, eða þarvera (Dasein) í skilningi Heideggers - í krafti þess að við spyrjum, og látum raunar ekki nægja að spyrja heldur svörum við líka, við gerum okkur hugmyndir um veruleikann og stöðu okkar í honum. Á þennan hátt erum við, eins og franski fyrirbærafræðingurinn Maurice Merleau-Ponty orðaði það einkar snaggaralega, „dæmd til merkingar".11 Skerpum nú aðeins á þeirri tvíræðni sem hér er á ferðinni og kom sem snöggvast upp á yfirborðið hér rétt á undan, þegar ég minntist á að Páll gerði sig ef til vill sekan um verklega mótsögn. Reynslan af Öskju, sú raun sem Páll varð fyrir eða komst í samband við um stundarsakir, virðist í senn handan allra orða, ómöguleg að tjá, og það sem kemur okkur til að tjá okkur, framleiða hugsanir og hugmyndir. Askja sem Raun, sem ég rita hér (og eftirleiðis) með stórum staf með tilvísunar til þeirrar myndar sem hugtakið tekur á sig í verkum Jacques Lacan, kemur þannig í senn fyrir sjónir sem hið endanlega tilefni tjáningarinnar og það sem tjáning- in nær að endingu aldrei til. Hún er, aftur með orðalagi sem sótt er til Lacans, viðfang-orsök tjáningarþarfarinnar, það sem kemur tjáningunni af stað en lætur hana aldrei ná í skottið á sér.12 Við - hinar hugsandi verur - hljótum að svara kalli Raunarinnar, æ ofan í æ, og leitast við að tákna þá reynslu, þá raun, sem við verðum fyrir - en það tekst aldrei fyllilega. Alltaf verður einhver afgangur, einhver leif sem við náðum ekki að negla niður eða færa inn fyrir landamerki hugsunar okkar og táknmáls. Á þennan hátt er Raunin ekkert annað en náttúran í þeim skilningi sem Páll leggur í orðið í grein sinni - þ.e. sá óræði og óráðni veruleiki sem tilvist okkar hvílir á og býr ísenn hið ytra og hið innra. Þessi skilningur er náskyldur hugtaki 11 Merleau-Ponty 2008:124. 12 Á þennan hátt er Raunin nátengd því sem Lacan nefndi viðftingid litla a og skilgrcindi sem við- fang-orsök löngunarinnar. Sjá Zizek 2007:128-129.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.