Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 98

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 98
96 Guðbjórg R. Jóhannesdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir (maður starir á svanina þar til þeir hverfa úr augsýn, finnur þörf fyrir að festa augnablikið á blað eða filmu, deila því með öðrum, halda því áfram á einhvern hátt). Þessa þrá eftir endurtekningu má einnig líta á sem þrá eftir því að dvelja í augnablikinu, löngun til þess að haida áfram að stara og leyfa viðfanginu að hafa áhrif á vitundina. Heimspekingar hafa oft lýst fegurð sem einhverju sem tekur á móti manni, eins og Elaine Scarry hefur bent á: „Það lyftist upp frá hlutlausum bakgrunninum eins og það komi fram til þess að bjóða þig velkomna - eins og það væri hannað til þess að henta skynjun þinni".11 Það eiga sér sem sagt stað ein- hverskonar samskipti: Fegurð er ákall, hún kallar á athygli mína og þegar athyglin hlýðir kallinu býður fegurðin mig velkomna og veitir mér aðgang að viðfangi sínu - hún leyfir mér að opna skilningarvitin á þann hátt að viðfangið birtist mér í allri sinni eigin veru; vera þess óháð öllu öðru skín. Afmiðjun sjálfsins Nauðsynlegur fylgifiskur þessarar einföldu þrár eftir endurtekningu, því að opna sig fyrir og dveija við fegurðaraugnablikið, er það sem Scarry kallar róttæka af- miðjun (e. radicalde-centering): Á augnablikinu sem við sjáum eitthvað fallegt, göngumst við undir rót- tæka af-miðjun. Fegurð, samkvæmt Simone Weil, krefst þess af okkur að við „gefum upp á bátinn ímyndaða stöðu okkar í miðjunni" [...]. Þegar við mætum fallegum hlutum [...] virka þeir eins og litlar rifur í yfirborð heimsins sem draga okkur inn í stærra rými [...] eða þeir lyfta okkur,láta jörðina snúast fyrir neðan okkur um nokkra sentímetra, svo að þegar við lendum finnum við að við stöndum í annarskonar tengslum við heiminn en við gerðum áður. Það er ekki það að við hættum að standa í miðju heimsins, því við stóðum aldrei þar. Frekar hættum við jafnvel að standa í miðju okkar eigin heims. Við víkjum viljandi til hliðar fyrir því sem við stöndum frammi fyrir.14 Þessi lýsing gefur til kynna vitund sem vaknar um að við erum vegna þess að við erum hluti af stærri heild. Þegar við finnum samhljóm með þessari heild, af-miðjumst við er við verðum þess áskynja að mörk sjálfsins verða óljós vegna samruna við eitthvað meira og stærra en það. Scarry vitnar einnig í Iris Murdoch, en hún kallaði þessa af-miðjun sem fegurðarupplifunin skapar „af-sjálfun" (e. un-selfing). Samkvæmt Murdoch er feg- urð „það augljósasta í umhverfi okkar sem kallar á ,af-sjálfun'".,s Um leið og þessi af-miðjun eða af-sjálfun á sér stað öðlumst við annarskonar aðgang að heiminum, því sem fyrir augu okkar (og önnur skilningarvit) ber. I stað þess að ég-ið sé miðj- 13 Scarry 2001: 24-25. Hún nefnir m.a. Hómer, Platon,Tómas af Akvínó, Plótínos og Dante sem dæmi um heimspekinga sem lýsa fegurð á þann hátt. 14 Sama rit: m-112. 15 Sama rit: 113.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.