Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 50

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 50
48 Eyja Margrét Brynjarsdóttir sínu tærasta formi aðeins við um verundir. Aðeins verundir geta haft frumeðli, eða fyrsta stigs eðli, en eiginleikar geta haft afleitt eða annars stigs eðli. Jafnframt er ekki hægt að hengja frumeðli á hvaða lýsingu sem er á verundinni heldur felst það fyrst og fremst í náttúrulegri tegund hennar. Arfleifð Aristótelesar hefur auðvitað þróast með ýmsum hætti í meðförum annarra en sá kjarni hefur verið nokkuð lífseigur í eðlishugtakinu að það eigi best, eða einvörðungu, við það sem kalla má náttúrulegt. Þannig hafi náttúrufyrirbæri til dæmis eðli en smíðisgripir ekki. Samkvæmt þessari mynd er eðli hlutar eitthvað sem er til staðar án þess að mannshugurinn komi þar nærri. Eðlið, það sem gerir hlutinn að því sem hann er, kemur frá náttúrunni og getur ekki verið eitthvað sem maðurinn hefur úthlutað. Smíðisgripur getur samkvæmt þessu ekki haft eðli því það sem gerir hlut að til dæmis gaffli hefur eitthvað með það að gera að við mannverurnar höfum búið hann til í ákveðnum tilgangi og látum hann gegna ákveðnu hlutverki. Þetta er hins vegar ekki sú mynd af eðli sem ég set fram hér. I stuttu máli sé ég ekkert því til fyrirstöðu að hlutur sé það sem hann er, og hafi þannig eðli, þó að það sé tilkomið af manna völdum. Samkvæmt þessu víðara eðlishugtaki sem ég geng út frá getur eðli verið félagslega smíðað. Dæmi um þessa mynd af eðli má finna hjá femínísku heimspekingunum Charlotte Witt og Sally Haslanger. Witt tekur dæmi af kóksjálfsala til marks um þennan skilning á eðli.Til að hlutur geti talist kóksjálfsali þarf hann að hafa það hlutverk að gefa frá sér kókdós í skiptum fyrir peninga. Það að hafa þetta hlutverk er eðli kóksjálfsala, en það er augljóslega til- komið af mannavöldum.3 Haslanger gefur svipaða mynd af eðli þegar hún talar um kyneðli. Hún telur að það að vera kona, eða það að vera karl, felist í stöðu viðkomandi í samfélaginu sem mótast af hugmyndum samfélagsins um hlutverk viðkomandi í æxlunarferlinu.4 Kyneðli er, samkvæmt Haslanger, félagslega smíð- að en það er ekkert minna raunverulegt fyrir vikið. Hér verður ekki kafað dýpra í það hvernig best sé að skoða eðlishugtakið. Það sem skiptir máli er að ég geng hér út frá því að hlutur sé ekkert síður það sem hann er þótt hugsanir og/eða atferli mannanna gegni stóru hlutverki í að gera hann að því sem hann er. Og þetta sem gerir hlutinn að því sem hann er kalla ég eðli hans. Peningar Samkvæmt svokölluðum samkomulagskenningum (e. colkctive agreement theories) um eðli peninga, sem hafa verið leiðandi í þeim efnum að undanförnu, eru pen- ingar félagsleg fyrirbæri sem fela í sér samkomulag.5 Tiltekinn hlutur hefur pen- ingalegt gildi þá og því aðeins að við, sem samfélag, samþykkjum að hann hafi slíkt gildi. Talað er um tvenns konar gildi í sambandi við peninga: notagildi og 3 Witt 1998:486-487. 4 Haslanger 2000:38. 5 Sjá Hindriks 2006 og Searle 1995 og 2007.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.