Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 127

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 127
Hugsandi manneskjur 125 að gefa upp á bátinn vonina um skynsamlega hegðun. I þeim tilvikum sem við hegðum okkur skynsamlega - og þá ekki bara í samræmi við það sem er skyn- samlegt heldur beinlínis afskynsemi - er það sem hvöt okkar beinist að (það sem við þráum eða langar í) einnig viðfang dómgreindarinnar. Við metum það svo að tiltekinn hlutur eða eiginleiki sé góður og það er þess vegna sem hvatir okkar beinast að honum. Þetta þýðir að þegar hegðun er fyllilega skynsamleg, þá er sú hvöt sem hreyfir við okkur ekki einfaldlega þrá eftir tilteknum gæðum heldur þrá eftir gæðum sem við höfum metið sem eitthvað gott fyrir okkur. Hvatirnar eru, ef svo má segja, upplýstar af skynseminni.12 Ef við samþykkjum þessa kenningu um samspil tilfinningalífs og skynsemi þá horfir togstreitan á milli (1) og (2) öðruvísi við en áður. Vandinn verður ekki að staðsetja sig í hæfilegri fjarlægð, ef svo má segja; ekki vera of náinn viðfangsefninu og heldur ekki í of losaralegum tengslum við það. Vandinn verður annars vegar að beina tilfinningum sínum, geðshræringum og löngunum í farveg sem ekki er órökvís eða mótdrægur skynsamlegri afstöðu, þ.e. að gera niðurstöður skynsem- innar aðgengilegar fyrir tilfinningalífið. Hins vegar er vandinn sá að kenna skyn- seminni að hlusta á tilfinningarnar, meta þær og taka tillit til þeirra. 3. Siðfmði og hugsun ískólastofunni Þegar heimspekingar fjalla um gagnrýna hugsun er það gjarnan til að greina hug- takið, skilgreina mikilvægustu inntaksþætti þess og setja í samhengi við önnur hugtök sem heimspekingum er tamt að vinna með, t.d. hugtökin skynsemi og til- finningar. Á slíkum stundum er hin óreiðukennda jarðlega tilvist manneskjunnar oft ærið langt undan. Sem betur fer er þetta samt ekki einhlítt því heimspekingar hafa líka velt því fyrir sér hvers virði gagnrýnin hugsun sé venjulegu fólki og hvað þurfi að koma til svo gagnrýnin hugsun geti orðið því töm. I nýlegri grein segir Guðmundur Heiðar Frímannsson að [...] gagnrýnin hugsun [sé] mikilvægasti lykillinn að þeirri bóklegu skynsemishefð sem skólar eru sprottnir úr. En gagnrýnin hugsun er líka einn af verðmætustu hæfileikum sem menn geta tileinkað sér í samfélagi nútímans, hún er hæfileiki sem nýtist á ólíkustu sviðum þjóðlífsins og sömuleiðis í umhugsun og ákvörðunum um eigið líf.13 Ef við tökum undir með Guðmundi Heiðari um að gagnrýnin hugsun sé einn af verðmætustu hæfileikum sem menn geta tileinkað sér, þá blasir við að gagn- rýnin hugsun hlýtur að verða mikilvægt viðfangsefni fyrir skóla. En hvernig getur gagnrýnin hugsun orðið viðfangsefni nemendanna sjálfra? I Stóru kennslufræðinni (Great didactic) sem skrifuð var á 17. öld segir Jan Amos Kómeníus eftirfarandi: 12 Sjá t.d. Dretske 1988. Sjá einnig Ólafur Páll Jónsson 2010. 13 Guðmundur Heiðar Frímannsson 2010:120.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.