Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 47

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 47
HöGUR | 23. ÁR, 20II | S. 45-56 Eyja Margrét Brynjarsdóttir Að skoða náttúru til að skoða náttúru Hugsum okkur hlut, bara einhvern hlut. Spyrjum svo: „Hvað er það sem gerir það að verkum að þessi hlutur er það sem hann er, en ekki eitthvað annað?" Með öðrum orðum getum við spurt: „Hverrar náttúru er þessi hlutur og hvað gerir það að verkum að hann er þessarar náttúru?" Þetta er ekki vísindaleg spurning og hún fjallar ekki um orsakasamband; málið snýst ekki um hvernig hluturinn hafi orðið til eða hvaða orsakir liggi því að baki að hann sé eins og hann er. Það sem ég hef í huga er verufræðileg, frumspekileg spurning. Hvers vegna getum við sagt að tiltekinn hlutur sé blýantur, en ekki til dæmis fjall? Það hlýtur að vera eitthvað sem þessi hlutur hefur til að bera sem greinir blýanta frá þeim hlutum sem ekki eru blýantar. Og hvað gerir það að verkum að við getum sagt að hann sé gulur en ekki rauður og að hann sé aflangur en ekki hnöttóttur? Svokallaðri tilraunaheimspeki (e. experimentalphilosophy) hefur vaxið fiskur um hrygg á undanförnum árum en þó hefur hún verið umdeild. I tilraunaheimspeki er empírískum aðferðum beitt til að skoða viðfangsefni sem samkvæmt heim- spekihefðinni hafa verið hugleidd í hægindastólum, eða í það minnsta við skrif- borð. Hin hefðbundna mynd af heimspeki er að þar komi aðferðir reynsluvís- inda ekki við sögu heldur snúist heimspekin einvörðungu um að greina, lýsa og rökstyðja út frá því sem hugarfylgsnin hafi að geyma. Rökstuðningur er yfiirleitt byggður á forsendum sem fundnar eru apriori, eða það er að minnsta kosti reynt. I tilraunaheimspeki er hins vegar lögð áhersla á að skoða hugmyndir fólks um viðfangsefnin eða viðbrögð þess gagnvart þeim. Tilraunaheimspekingar láta fólk fylla út spurningalista, gera sálfræðitilraunir með viðbrögð og beita öðrum reynsluvísindaaðferðum til að draga svo ályktanir um heimspekileg viðfangsefni á borð við vitundina, frjálsan vilja og sannleikann.1 Þeir sem ganga hvað lengst í að hampa tilraunaheimspekinni telja að hún eigi að koma í staðinn fyrir hefð- bundnari heimspeki, að tími sé kominn til að gera heimspekina „vísindalegri". A hinum endanum eru þeir sem telja að empírískar aðferðir eigi aldrei erindi 1 Knobe og Nichols 20o8a og b.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.