Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 17

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 17
Við erum stödd íjiœkju veruleikans 15 hinn bóginn hafa ríkjandi skoðanir innan heimspekinnar, t.d. um manninn sem siðveru eða þekkingarveru, verið byggðar á mannskilningi sem er oft lýst sem „karlhverfum", „hvítum" og „vestrænum". Það sem átt er við með þessu er að alhæfingar um manninn sem sið- og þekkingarveruna hafa oft byggt á einhverri ímynd um karlinn. Þessar alhæfingar þarf að gagnrýna. Þess vegna finnst mér staða á jaðri heimspekinnar eftirsóknarverð. Hún gefur þekkingarfræðilegt for- skot. Femínískir heimspekingar og margt fólk úr minnihlutahópum eru meðvituð um þetta og vinna í þessum anda. Oft mætum við miklu skilningsleysi meðal þeirra sem álíta sig óhulta í megin- straumi heimspekinnar en eru í raun, að einhverju leyti og óafvitandi, að þurrka upp þennan straum. Miðjan þarfnast næringar frá jöðrunum, en á ekki að loka sig af frá þeim. Margir þeir heimspekingar sem hafa endurnýjað heimspekina hvað mest hafa einmitt unnið út frá jöðrunum, eins og t.d. Schelling, Schopenhauer, Nietzsche, Kierkegaard og nú nær okkur í tíma, Luce Irigaray. Heimspekin er á ýmsan hátt komin í varnarstöðu miðað við dýrð fyrri tíma, hún var jú upphaflega drottning vísindanna. Aðrar greinar innan hug- og félagsvísinda hafa reytt af henni fjaðrirnar með því að taka upp heimspekileg viðfangsefni og þróa þau áfram á sínum vettvangi og um leið hefur heimspekin víða hrakið jaðarstrauma sína inn í greinar eins og menningarfræði og trúarbragðafræði og er þetta sér- staklega áberandi í Bandaríkjunum. En telurpú að heimspekin hafi burði til að taka sjdlfa sig til skoðunar? Heimspekin ætti að hafa burði til þess umfram flestar aðrar greinar vegna þess að grunnafstaða heimspekinnar er að spyrja og efast um hið sjálfsagða. Við verð- um að huga að því að heimspeki 20. aldar hefur mjög litast af vísindahyggju. Heimspeki, líkt og margar aðrar greinar innan félagsvísinda, hefur séð ofsjónum yfir aðferðum raunvísinda og talið sig þurfa að iðka sín fræði í svipuðum anda. Vissulega er vísindaleg krafa um skýrleika og nákvæmni ótvíræð, en heimspeki má ekki gleyma því að hugmynd hennar um heiminn er önnur en hugmynd raunvísindanna. Heimur raunvísindanna er hlutgerður heimur. Heimur heim- spekinnar er heimurinn sem við lifum og hrærumst í sem einstaklingar, sem félagsverur, sem andlegar og efnislegar verur, og líka sem staðsettar í tilteknu kyni, aldri, menningarheimi o.s.frv. Þess vegna er athyglisvert að analýtísk heim- speki annars vegar og fyrirbærafræði hins vegar skuli vera megingreinar 20. aldar heimspeki. Önnur hefur kröfuna um skýrleika og greiningu tungumáls að leið- arljósi, en fyrirbærafræðin leitast við að lýsa reynslu af lífheimi manna. Þetta eru góðar forsendur til að byggja á. Vísindaheimspeki hefur einnig verið stór grein innan heimspeki síðustu aldar, en hún hefur iðulega verið of þröng að mínu mati og það gerir heimspekinni sjálfri of erfitt fyrir að taka sig til sjálfskoðunar sem vísindagrein. Vísindaheimspekileg greining heimspekinnar getur ekki einungis falist í því að sundurgreina helstu þekkingarfræðileg hugtök heimspekinnar. Vísindaheimspekileg greining verður einnig að taka mið af fyrirbærafræðilegri, félagsvísindalegri og sagnfræðilegri rýni á heimspeki sem akademískt fag. Franski
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.