Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 119

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 119
Hvað erfrumspeki? 117 er tilverunni eðlislæg. Því neitunin getur hvorki talist hinn eini, hvað þá hinn leiðandi neindunarháttur, þar sem tilveran er slegin neindun neindarinnar. Harka andstöðunnar og skerpa andstyggðarinnar eru dýpri en hin hæfilega hugsandi neitun. Ábyrgðarmeiri eru sársauki afneitunarinnar og vægðarleysi bannsins. Þungbærari er beiskja vöntunarinnar. Þessir mögulegu neindunarhættir - kraftar sem tilveran ber vörpun sína í, þótt hún ráði ekki við þá - eru ekki aðeins afbrigði neitunarinnar. Það aftrar þeim hins vegar ekki frá því að tjá sig með neiinu og neituninni. En þetta kemur enn frekar upp um tómleika og vídd neitunarinnar. Gegnsýring tilverunnar af neindandi atferli er til vitnis um stöðuga, en samt myrkvaða opinberun neindarinnar, sem angistin ein afhjúpar. En í þessu felst: Þessari upprunalegu angist er oftast haldið niðri í tilverunni. Angistin er þarna. Hún bara sefur. Ond hennar hríslast stöðugt um tilveruna: minnst um þá „kvíðafullu" og ómerkjanlega fyrir hina önnum köfnu „já, já" og „nei, nei" tilveru; helst um hina hlédrægu; örugglega um þá sem innst inni er huguð. Slíkt á sér hins vegar aðeins stað í þágu þess, sem það fórnar sér fyrir, í því skyni að varðveita hinstu reisn tilverunnar. Angist hins hugaða þolir engan samanburð við gleðina, hvað þá við þægilega ánægju hins sefjaða stefnuleysis. Hún myndar - handan við slíkar andstæður - leynilegt bræðralag með heiðríkju og mildi skapandi þrár. Hin upprunalega angist getur vaknað á hverju augnabliki með tilverunni. Til þess þarf ekki neinn óvæntan atburð. Djúpur áhrifamáttur angistarinnar er í sam- ræmi við lítilmótleika mögulegs tiltefnis hennar. Hún er stöðugt reiðubúin til að taka á sig stökk, en stekkur þó aðeins sjaldan, til þess að hefja okkur á fiug. Hald tilverunnar út í neindina á grundvelli hinnar leyndu angistar gerir mann- veruna að staðarhaldara neindarinnnar. Við erum svo endanleg að við megnum ekki með ákvörðun okkar og vilja að stilla okkur upp andspænis neindinni. End- anleikinn grefur svo botnlaust í tilverunni að frelsi okkar er meinaður eiginlegasti og dýpsti endanleikinn. Hald tilverunnar út í neindina á grundvelli hinnar leyndu angistar stígur yfir það sem er í heild: yfirstigið. Spurning okkar um neindina á að leiða okkur frumspekina sjálfa fyrir sjónir. Nafnið „frumspeki" {Metaphysik) er dregið af hinu gríska ta meta taphysika. Þetta sérkennilega nafn var síðar útlagt sem heiti á spurningu sem fer meta - trans - „yfir" það sem er sem slíkt. Frumspekin spyr út yfir það sem er, til þess að endurheimta það sem slíkt og í heild fyrir skilninginn. I spurningunni um neindina á sér stað slíkt stig út yfir það sem er, sem það sem er í heild. Þetta sannar að spurníngin er „frumspekileg". I upphafi auðkenndum við slíkar spurningar með tvennum hætti: Annars vegar spannar sérhver frum- spekileg spurning ávallt heild frumspekinnar. Hins vegar tekur sérhver frum- spekileg spurning hina spyrjandi tilveru ávallt með í spurninguna. Hvernig umlykur og gagntekur spurningin um neindina heild frumspekinn- ar?
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.