Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 68

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 68
66 Svavar Hrafn Svavarsson rækta heilbrigðið. Onnur viðeigandi breytni getur oltið á sérstökum aðstæðum þannig að venjuleg viðeigandi breytni þurfi að víkja; það getur verið viðeigandi, sögðu stóumenn, að taka eigið líf. Það sem kemur í veg fyrir að viðeigandi breytni sé rétt breytni er ekki breytnin sjálf, sem hlýtur að vera söm, heldur staðfesta og stöðugleiki þess sálarlífs sem einkennir hina fullkomnu skynsemisveru, sem aftur veltur á skilningi hennar á skynsamlegri réttlætingu breytninnar. Maður getur breytt viðeigandi án þess að skilja hvers vegna maður eigi að breyta svo. Cicero útskýrir: „Þá hefur verið sýnt að velja skuli þá hluti sem eru í samræmi við náttúruna þeirra sjálfra vegna, og hafna sömuleiðis andstæðum þeirra. Fyrsta við- eigandi breytnin er [...] að varðveita sjálfan sig í náttúrulegu ástandi. Næst er að taka þá hluti sem eru í samræmi við náttúruna og hafna andstæðum þeirra. Þegar valið og höfnunin hafa verið fundin, fylgir val með viðeigandi breytni, þá samfellt val af þessu tagi, og loks val sem hefur fullkomna samkvæmni til að bera og er í samræmi við náttúruna."31 Skynsemiy góðleiki, dyggð Manneskjur eru eðli sínu samkvæmt skynsemisverur. Að svo miklu leyti sem þær eru skynsamar, eiga þær hlutdeild í skynsemi heimsins (sem stóumenn nefna einnig „guð", „örlög" og „forsjón", jafnvel „Seif'). Fyrir manneskjurnar felst góð- leikinn í því að þær fullkomni skynsamlega náttúru sína, skynsemina sjálfa. Þetta samband mannlegrar skynsemi og guðlegrar er mikilvægt fyrir stóumenn, því sambandinu er ætlað að útskýra hvers vegna hin fullkomna skynsemisvera breytti alltaf í samræmi við skynsamlega náttúru. Þannig einskorða stóumenn góðleik- ann við fullkomna skynsemi vitringsins og skilja hefðbundin ytri gæði eftir án siðferðilegs inntaks. Það eru hlutlausu viðföngin. Þeir færa rök fyrir því að þessi góðleiki komi manneskjunni nauðsynlega vel, enda sé hvort tveggja mannleg farsæld. Rökin fyrir samsemd skynsemi og góðleika vísa til mannlegrar reynslu. Mann- ekjur öðlast á náttúrulegan hátt og í samræmi við náttúru sína hugtakið um góð- leika. Það gefur þeim kost á að öðlast hugmyndir um hvaða hlutir séu góðir. Stóumenn útskýra það ferli með hugmyndinni um eignun. Á meðal þessara gæða eru hlutir sem eru í samræmi við náttúruna. Við metum slíka hluti mikils. Það mat gerir okkur aftur kleift að skilja algert gildi góðleikans sjálfs, aðskilið gildi þeirra hluta sem eru í samræmi við náttúruna. Þessari greinargerð þeirra er ætlað að útskýra með hvaða hætti við öðlumst skilning á sjálfri skynsemi náttúrunnar og að þessi skynsemi sé af allt öðru tagi en þeir hlutir sem eru í samræmi við náttúruna. Cicero heldur áfram: „Á þessu stigi, í fyrsta sinn, byrjar það sem kalla má sannarlega gott að vera til staðar í manneskjunni og vera skilið fyrir það sem það er. Því fyrstu nánu tengsl manneskju eru við þá hluti sem eru í samræmi við náttúruna. En jafnskjótt og hún hefur öðlast skilning [...], séð reglufestuna og svo að segja samhljóm þeirra hluta sem á að gera, þá metur hún þetta miklu meira 31 Um endimörkgdðs og ills 3.20.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.