Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 115

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 115
Hvað erfrumspeki? 113 Jafn örugglega og við skiljum aldrei heild þess sem er í sjálfri sér, svo víst er að við erum stödd mitt á meðal þess sem er afhjúpað með einhverjum hætti í heild. Þegar allt kemur til alls er eðlismunur á því að skilja heild þess sem er í sjálfri sér, og því að vera staddur mitt á meðal þess sem er í heild. Hið fyrra er gersamlega ómögulegt. Hið síðara er sífellt að gerast í tilveru okkar. Vissulega lítur út fyrir að einmitt í okkar daglega amstri séum við föst við þetta eða hitt, að við týnum okk- ur í hinu eða þessu sviði þess sem er. Svo sundurslitinn sem hversdagurinn kann að koma fyrir sjónir, þá heldur hann þó ávallt því sem er, þótt með þokukenndum hætti sé, í einingu „heildarinnar". Jafnvel þá og einmitt þá þegar við erum ekki sérstaklega að fást við hlutina og sjálf okkur, kemur yfir okkur þessi „heild", t.d. í hinum eiginlegu leiðindum. Þau eru enn víðs fjarri þegar okkur leiðist aðeins þetta eða hitt, bók eða leiksýning, athöfn eða iðjuleysi. Þau brjótast fram þegar „manni leiðist". Djúp leiðindi, sveimandi fram og aftur í hyldýpi tilverunnar eins og þögul þoka, sveipar alla hluti, manneskjur og mann sjálfan með þeim, ein- kennilegu hluttekningarleysi. Þessi leiðindi opinbera það sem er í heild. Annar möguleiki á slíkri opinberun er fólginn í gleði yfir návist tilveru - ekki persónunnar einnar - manneskju sem við elskum. Slík stemning, þar sem manni „er" svo og svo innanbrjósts, lætur okkur - gegn- umstemmd - finnast við vera stödd mitt á meðal þess sem er í heild. Stemn- ingin afhjúpar ekki aðeins, með ólíkum hætti, það sem er í heild, heldur er þessi afhjúpun jafnframt - fjarri því að vera aðeins eitthvert tilviljunarkennt arvik - grundvallarviðburður til-veru okkar. Það sem við vanalega köllum „tilfinningar" er hvorki hvikull fylgifiskur né orsakahvöt hugar- og viljaathafna okkar, né heldur aðeins eitthvert ástand sem er fyrir hendi og við sættum okkur við með einhverjum hætti. En einmitt þegar stemningarnar leiða okkur á þennan hátt fram fyrir það sem er í heild, byrgja þær okkur sýn á neindina sem við erum að leita að. Við munum nú enn síður vera þeirrar skoðunar að neitun þess sem er í heild, sem opinberast í stemningunni, stilli okkur upp andspænis neindinni. Slíkt getur aðeins gerst á jafnupprunalegan hátt í stemningu sem opinberunareðli sínu samkvæmt afhjúpar neindina. Á slík stemning sér stað í tilveru mannsins, þar sem hann er færður fram fyrir neindina sjálfa? Þessi atburður er mögulegur og jafnframt raunverulegur - þótt fátíður sé - að- eins fáein augnablik í grunnstemningu angistarinnar. Með þessari angist eigum við ekki við hinn fremur algenga kvíða, sem í raun á meira skylt með venjulegum ótta og allt of auðveldlega skýtur upp kollinum. Angistin er í grundvallaratriðum frábrugðin ótta. Við óttumst alltaf eitthvað tiltekið sem ógnar okkur á einhvern tiltekinn hátt. Óttinn við... óttast ávallt einnig um eitthvað tiltekið. Vegna þess að óttanum er eiginlegt að takmarkast við þetta „við" og „um" situr hinn óttaslegni og kvíðafulli fastur í þeim aðstæðum sem hann er staddur í. I viðleitni sinni til þess að forða sér frá því - þessu tiltekna - verður hann óöruggur með tilliti til einhvers annars, þ.e. í heild „ringlaður".
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.