Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 15

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 15
Við erum stödd íflœkju verideikans 13 ig er list möguleg eftir Auschwitz? En með þeirri spurningu er hann í raun að segja að óhugnaðurinn hafi verið slíkur að varnir menningarinnar gegn illskunni séu mun minni en við ætlum. Þess vegna voru margir þýskir heimspekingar að hugsa um sekt, um ábyrgð, um forsendur alræðis, og settu margir hverjir traust sitt á mannlega vitsmuni. Skynsemin er það eina sem hægt er að binda vonir við. Heimspeki Habermas, sem er hugsanlega þekktasti þýski heimspekingur síð- ari hluta 20. aldar, er mjög lituð af því viðhorfi að reyna að finna skynseminni farveg í samfélagslegri samræðu. Reyndar ánetjaðist ég sjálf hugsun sem var á öðrum slóðum og gagnrýnni á getu skynseminnar, allavega mjög meðvituð um takmarkanir hennar, líkt og Adorno reifaði í verki sínu og Horkheimers um Dt'a- lektík upplýsingarinnar. I framhaldsnámi mínu fékkst ég einkum við heimspeki Nietzsches og Heideggers. Ein ástæðan er sú að ég kynntist eiginmanni mínum í náminu í Berlín. Hann heitir Magnús Diðrik Baldursson og er hálfþýskur. Og hann rannsakaði heimspeki Heideggers í mörg ár. Við Magnús kynntumst [kt'm- ir] í málstofu um Schopenhauer og lásum Veröldina sem vilja og tmynd saman á þýsku. Þannig lærði ég þýsku [h/ar] og varð ástfangin í leiðinni. Heimspeki Nietzsches og Heideggers stendur í sambandi við hina hrottalegu þýsku arfleifð. Nasistar nýttu sér öfgakenndu þættina í heimspeki Nietzsches og Heidegger varð á tímabili hallur undir nasismann þegar hann var að ná yfirráðum í upphafi fjórða áratugarins. Hann taldi sig hafa arnarsýn á vestræna heimspekihefð en var fram- an af blindur á brjálæðið í eigin samtíma. Allt orkaði tvímælis. Um leið voru þetta byltingarkenndir höfundar sem opnuðu hugsun og heimspeki nýjar lendur. Það var reynt að lesa og túlka þessa höfunda í þá veru. Það er lærdómsríkt að líta til þess hvar og hvernig heimspeki „tekst" og hvar og hvernig henni „mistekst" and- spænis veruleikanum. Ég vann doktorsritgerð mína hjá Wolfgang Múller-Lauter sem var einn helsti Nietzsche-sérfræðingur Þýskalands og ritstjóri hinnar nýju útgáfu verka Nietzsches og svo Nietzsche Studien. Það var stór rannsóknahópur í kringum þetta allt. Hópur sérfræðinga sem vann að útgáfunni og svo doktors- nemar og sérfræðingar víða að úr heiminum sem tóku þátt í „Berliner Nietzsche Colloquium" sem Múller-Lauter stýrði. Ég tengist þessu enn, m.a. sem meðlimur í fagritstjórn Nietzsche Studien. En hvernig upplifðuðþið samræðuna sem pú lýstir he'r áðan, sem haflifarið afstað. Þá meina e'g, rataðiþessi samræða inn í málstofurnar, tókustþið nemendurnir á við vandann? Sums staðar og sums staðar ekki. Ein fyrsta málstofan sem ég tók þátt í var hjá Margarethu von Brentano og hún fólst í „línu fyrir línu"-lestri á fyrstu síðunum í Frumspeki Aristótelesar og það var sko engin samtímaskírskotun þar. Það var einkum eldri hluti þeirra Þjóðverja í náminu sem var upptekinn af því að kynslóð foreldranna hafði þagað og sópað undir teppið aðkomu sinni, og jafnvel ábyrgð á því sem gerðist á tímum nasismans. Það hefur stundum verið sagt að RoteArmee Fraktion (RAF), hryðjuverkahóparnir þýsku á áttunda áratugnum, hafi verið bálreitt andsvar við menningu sem gerði ekki upp við glæpi fortíðar heldur kaus
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.