Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 96

Hugur - 01.06.2011, Blaðsíða 96
94 Guðbjörg R. Jóhannesdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir er einmitt sú tegund mannlegrar reynslu þar sem ómögulegt er að gera skarpan greinarmun á hug og líkama, vitund og viðfangi, mannveru og umhverfi.6 Önnur nálgun sem er viðbragð við hugmyndinni um hina sætu, krúttlegu og kvenlegu fegurð felst í því að líta á fegurð sem eitthvað mun dýpra og yfirgrips- meira en hugmyndir um yfirborðskennda skrautfegurð eða söluvænleg fegurðar- viðmið gera ráð fyrir. Samkvæmt þessari nálgun er fegurðarreynslan djúp, andleg reynsla sem hefur djúpstæð áhrif á þá sem fyrir henni verður og tengsl hennar við veruleikann. Tengt þessari nálgun er svo viðbragðið við hugmyndinni um tælandi erótíska fegurð sem færðist með tilkomu kristninnar frá piltaást forngrísku heimspeking- anna yfir á konur og varð að „hættulegri" þrá og jafnvel djöfullegri samanbor- ið við andlega þrá eftir fegurð hins guðlega.7 Þá er fallist á það að fegurð hafi aðdráttarafi sem vekur með okkur þrá, en þessi þrá er af allt öðru tagi en hin neikvæða holdlega þrá sem Platon og Ágústínus hræddust, þá þrá sem byggir á kynferðislegu aðdráttarafli og löngun til þess að komast yfir, eignast og stjórna viðfanginu. Hræðslan við fegurð sem litar trúarleg og heimspekileg viðhorf miðalda ein- skorðast ekki við mannlega eða listræna fegurð. Það má sjá augljós merki hennar í hugleiðingum 14. aldar skáldsins og heimspekingsins Petrarca um náttúrufegurð. I ritgerð sinni um göngu upp á Vindafjall, sem er líkast til ein fyrsta heimspekilega ritgerðin um landslag og skynjun á fegurð þess, lýsir Petrarca sektarkennd yfir að gleyma sér við fegurð umhverfisins. Hann finnur til þessarar kenndar vegna þess að kenningar Ágústínusar höftSu innrætt honum að það mætti ekki njóta jarðneskrar fegurðar vegna þess að það dreifði athyglinni frá guði sjálfum.8 Það var m.ö.o. syndsamlegt að gleyma sér í hinu fagra. Fyrri tíma spekingar voru þess vegna í vandræðum með fegurðina ýmist vegna þess að hún var of jarðnesk eða vegna þess að hún var ásókn í eitthvað sem þurfti að komast yfir. Þegar í fornöld voru til aðrar hugmyndir um fegurð sem gengu þvert á þessa afneitun á hinu jarðneska. Forngríska ljóðskáldið Saffó vildi leyfa að viðurkenna fegurð hins jarðneska og fegurð líkama konunnar sem hún bar ást til.9 Þessar hug- myndir urðu hins vegar undir. Simone Weil tekur upp þennan hulda þráð á síð- ustu öld þegar hún skrifar að ástin á hinu fagra í heiminum feli í sér ást á öllu hinu dýrmæta sem ill örlög geti grandað.10 Fegurð getur þess vegna haft heilmikið með umhyggju fyrir einhverju að gera. Þetta á ekki síst við um náttúruna í dag. And- spænis ægifegurð jökuls erum við minnt á að hopandi jökull er merki um hlýnun jarðar sem leiðir til náttúruhamfara. Þessi skynjun á fallvaltleika náttúrunnar við aðstæður stýringar á náttúrunni og tæknilegra umsvifa manna gera okkur enn 6 Sjá skrif Guðbjargar R. Jóhanncsdóttur 20ioa og 20iob um hugtak Merleau-Ponfy um „hold" en það hugtak nýtist til að skýra Iivernig fegurðarupplifun á sér stað í aðstæðum þar sem iiið huglæga og'hið hlutlæga eru hvorttveggja hluti afholdi heimsins og þannig samtvinnað. 7 Reyndar á þessi tegund tegurðar sér einnig forvera í forngrískum goðsagnaheimi, en dæmi um það er sagan um sírenurnar sem tæla sjómenn í Odysseifskviðu. 8 Petrarca 2009. 9 Jantzen 2004:195. 10 Weil 1951:115.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160
Blaðsíða 161
Blaðsíða 162
Blaðsíða 163
Blaðsíða 164

x

Hugur

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.