Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1995, Blaðsíða 51

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1995, Blaðsíða 51
í hendingum römmum við heyrum ennþá hafrót og gný af svörtum sandi Þar æpa fuglar úr firna-hæðum fuglar frá dauðu og frjálsu landi. Valeríj Brjúsov orti í „Tertia Vigilia": „Bræður mínir eru norrænir konungar, minn tími er tími víkinga". Sá sami „konungur symbolistanna" færði í miðri fyrri heimsstyjöld eigin ótta við að sá heimur sem hann þekkti væri að farast í búning heimsslitamynda úr Völuspá („Dauði Ása"). Gúmíljov, höfuðskáld akmeismans svonefnda, gefur árið 1917, sama árið og Gorkíj byrjar að pára drög sín að „Normanny", út leikrit í ljóðum, „Gondla", sem látið er gerast á íslandi á níundu öld. Þar er brugðið upp andstæðum blóðþyrstrar víga- mennsku (íslenskir víkingar) og skáldskapar og kristni (írski konungsson- urinn Gondla sem er í fóstri hjá konungi íslands). Þetta langsótta efni er svo haft til þess að leiða í ljós illan ugg hins trúhneigða skálds og hermanns, Gúmíljovs, og vonir hans um að þrátt fyrir allt megi sætta sverðið, krossinn og hörpuna á hans myrku samtíð. Með öðrum orðum, Gorkíj er ekki einn á víkingaskipi, hann rær á þeirri galeiðu með drjúgum hópi skálda sem nota framandlegan efnivið, fjarlægan tíma, til að láta í ljósi ýmislegt það sem þeim liggur á hjarta — og sækja þá til norrænnar forneskju. Þessi árátta var sterkust meðal þeirra sem töldust til symbólista, en þegar að er gáð er heldur ekki undarlegt að finna Gorkíj í hópi þessara höfunda. Nafn Gorkíjs er einkum tengt við raunsæi og þá hafa menn það ekki síst í huga að hann tók með sér inn í bókmenntirnar drjúga sneið af rússneskum veruleika sem aðrir ekki þekktu eða sinntu ekki: líf undirheimafólks og utangarðsmanna sem hann kynntist ungur á flakki sínu um Rússlands óravegu víða. En hvað sem því líður: frá upphafi var það fjarri hans ætlun að láta við það sitja að lýsa í verkum sínum „lífinu eins og það er". Alveg frá því fyrsta saga hans „Makar Tsjúdra" kom út (1892) sýnir hann sterkan áhuga á því fágæta, hrikalega og stórbrotna, á söguefnum sem eins og leiða hugann frá þeim möguleika að „blýþung svívirða" hvunndagsleikans lami vilja og dáð höfundar og lesenda hans. Ungur spann hann saman upp úr bókum sem hann hafði lesið fyrir ólæsa félaga sína á fljótaskipum á Volgu „eina óralanga sögu fagurs, ólgandi lífs sem var þrungið ástríðueldi, fullt fífldjarfra afreka, fagurrauðs drenglyndis, ævintýralegrar heppni . . .".8 Og TMM 1995:4 49
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.