Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1995, Blaðsíða 53

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1995, Blaðsíða 53
bréfi til Tsjekhovs frá því í maí 1899. Þar ber Gorkíj mikið lof á August Strindberg og segir: Þessi Svíi er beinn afkomandi þeirra Normanna, sem í allri sögunni hafa jafnan skapað eitthvað sterkt, fagurt og frumlegt.12 Fjórum árum fyrr (1895) hafði Gorkíj reyndar fest á blað sögu þar sem hann gefur lausan tauminn ímyndunum sínum um „sterkt og fagurt" líf norrænna víkinga. Sagan heitir „Normannar snúa heim frá Englandi" og er að vísu kyndug ritsmíð, fáránleg en um leið girnileg til fróðleiks.13 Sagan fylgir rýrum þræði en í hana er borið mikið og feiknalega róman- tískt litskrúð. Víkingar eru á heimleið frá Englandi með herfang sitt. Þeir sigla mikinn, svelgja saxneskt vín úr hjálmum sínum og hornum og kyrja kvæði sem kallað er „söngur Ragnars loðbrókar á dauðastundu". Textinn er mjög í þessum anda hér: Ómurinn af söng þeirra hleypur hraðar en skipið og berst með vindum á undan því til hinnar hrjóstrugu ættjarðar þessara manna, sem eru skírðir í hafróti, aldir upp í bardögum og þekkja ekki aðra lofsöngva en kvæði skálda og ekki aðrar listir en þá list að særa óvin beint í hjartastað. Við stýrið stendur Sigurður, gamall víkingur, en við fætur hans situr ungur maður, Guðvaldur (Gotvald). Hann vill hvorki drekka né syngja með görp- um, hann horfir á herteknar saxneskar meyjar, bundar á þilfari, og tekur sárt til þeirra. Sigurður gamli les yfír honum að síst skuli samúð sýnd konum, enda séu þær banvænar í veikleika sínum. Því til sönnunar segir hann frá öðrum víkingum á heimleið. Það var þá að Orl (Örn) fékk ást á hertekinni mey og gabbaði hún hann með frýjunarorðum og fyrirheitum um blíðuhót til að sanna krafta sína með því að höggva exi sinni í byrðing skipsins. Síðan tekur hún hann í fang sér svo hann sér ekki að leki kemur að skipinu eftir öxina og sekkur skipið með áhöfn, herfangi og þeim tveim læstum saman í grimmum faðmlögum. Og Guðvaldur ungi sér þetta allt fyrir sér og öfundar Örn af mikilfenglegum dauðdaga. Hér er allt á sínum stað. Allar klisjur sem hæfa ímynd „Norðursins". Aðdáun á miklum ástríðum: á þeim banvænu ástum sem Guðvaldur ungi vill helst fá að reyna á sjálfum sér. Dregið er fram siðleysi hins sterka lífs og þar með fyrirlitning á aumingjum. Um leið er þessi saga einskonar forspjall að leikritinu sem aldrei varð til nema í nokkrum drögum sem fyrr segir. Þar koma fyrir sömu „kenningar": Normannar sigla „Svana veg" frá írlandi heim á leið. í sögunni, sem og í leikritsdrögunum, finnum við konu sem á harma TMM 1995:4 51
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132

x

Tímarit Máls og menningar

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.