Hugur - 01.06.2011, Síða 91

Hugur - 01.06.2011, Síða 91
HuGUR | 23. ÁR, 2011 | S. 89-103 Guðbjörg R. Jóhannesdóttir og Sigríður Þorgeirsdóttir Endurheimt fegurðarinnar á tímum náttúrunnar Fegurðarhugtakið er eitt þeirra hugtaka sem einna erfiðast er að skilgreina, þrátt fyrir að notkun þess sé svo rótgróin og hversdagsleg að hverri manneskju finn- ist hún vita vel hvað fegurð er ... þar til hún er beðin um að skilgreina hana nákvæmlega. Hvers vegna er þetta hugtak svona flókið í einfaldleika sínum? Er það vegna þess að þessi reynsla sem virðist svo einfold - að heillast af skærrauðum lit og sætum ilmi rósarinnar, eða af rauðgullnum bjarma sólsetursins við jökul- mn - hefur flókin og djúpstæð áhrif á vitund okkar? Er fegurðarreynslan einn milrilvægasti kjarni mannlegs lífs? Ef svo er, þá er ef til vill ekki skrýtið að það hafi vafist fyrir fólki að skilgreina nákvæmlega hvað fegurð er. Eins og gengur og gerist með illskilgreinanleg hugtök hefur fegurðarhugtalrið verið túlkað á marga og mismunandi vegu, allt frá því að vera Ijómi sannleikans a miðöldum, til þess að vera eiginleikar listaverks og loks dómur um fegurð þess. Eftir að fegurðarhugtakið hvarf næstum því af sjónarsviði heimspekilegrar fagur- fræði á 20. öld hafa margir heimspelringar reynt að endurvekja það á síðustu árum °g áratugum. Þeir eiga flestir sameiginlegt að heija endurvakninguna á því að mkja þær hugmyndir um fegurð sem einna helst hafa valdið því að fegurð hefur verið gildislækkuð og þess vegna hundsuð. Hvað gerðist í sögu heimspeki hins fagra og einnig í menningu okkar sem gerði að verkum að fegurð fór að þykja í senn heimspekilega merkingarlítil og listrænt léttvæg? Og hvernig er hægt í ljósi þessarar forsögu að endurheimta fegurð sem hugtak sem nær yfir mismunandi tilbrigði við það sem er talið fagurt (og er vissulega háð tíma og stað)? Tenging fegurðar við hugmyndir um líkamleika og kvenleika leika hér stór hlutverk eins °g við munum sýna fram á. Þær hafa gert að verkum að fegurðin var lítils metin vegna samsömunar við hið holdlega og kvenlega á þeim skeiðum heimspekinnar þegar hún hefur verið gegnsýrð tvíhyggju líkama og sálar, vitsmuna og tilfinninga, hins háleita eða ægifagra og hins fagra. (Hér eftir munum við tala um hið háleita þótt „ægifegurð" sé einnig góð þýðing á „the sublime“ eða „das Erhabene“.) Eftir
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.