Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1974, Síða 144

Andvari - 01.01.1974, Síða 144
142 ÓLAFUll liJÖRNSSON ANDVAUI mjög hægfara miðað við það, sem varð eftir síðari heimsstyrjöld. Þrátt fyrir fækkun þeirra, er landbún- aðarstörf stunduðu, óx bústofn lands- manna verulega á þessu tímabili. Naut- gripum fjölgaði þannig úr 23,5 þús. árið 1920 í 39,7 þús. 1940. Tala sauðfjár hafði vaxið úr 579 þús. árið 1920 í 728 þús. 1933, en úr Iþví fór sauðfé fækkandi af völdum mæðiveikinnar, og var talan komin niður í 628 þús. 1940. Arið 1930 var komið á fót sérstakri lánastofnun, Búnaðarbanka Islands, er gegna skyldi því hlutverki að bæta úr lánáþörf landbúnaðarins. Sá atvinnuveg- ur, sem var í einna örustum vexti á þessu tímabili, var iðnaðurinn. Áður hefir verið getið eflingar fiskiðnaðarins á þessum tírna, einkurn þó eftir 1930, sem m. a. átti rót sína að rekja til þcss, að breyta varð framleiðsluháttum í sjávarútvegi vcgna samdráttar saltfisksmarkaðarins. Þær iðngreinar, sem einna mest efld- ust á iþessu tímabili, einkum síðari hluta þess, kreppuárunum, var iðnaður, er framleiddi úr erlendum hráefnum fyrir innlcndan markað. Ástæðan til þess, að sá iðnaður efldist svo mjög á kreppu- árunum, var stefna sú í viðskipta- og gjald- cyrismálum, sem rekin var á þeim tima og skapaði slíkum iðnaði mjög hagstæð kjör, svo sem nánar verður skýrt hér á eftir. Frarn undir 1930 kvað lítið að slílc- um iðnaði, enda átti hann óhægt upp- dráttar, meðan frjáls innflutningur var á sams konar erlendum varningi. Þó hefir þess verið getið hér að framan, að nokkru fyrir fyrri heimsstyrjöldina komust hér á fót fáeinar sælgætis-, öl- og gosdrykkja- gerðir, vafalítið í skjóli hárra aðflutnings- gjalda, sem nýlega höfðu þá verið hækk- uð til þess að afla landssjóði aukinna tekna. Árið 1926 var ríkisstjórninni heim- ilað með sérstökum lögum að undan- þiggja aðflutningsgjöldum efnisvörur til iðnaðar, svo og vélakost og önnur tæki, sem sannanlega voru notuð til framleiðslu iðnvarnings. Þá mun og með tollalögum, sem sett voru þetta sama ár, hafa verið komið nokkuð til móts við þörf þess iðn- aðar, sem þegar var kominn á fót hér á landi, fyrir aukna tollvernd. Hvor tveggja þessi löggjöf markaði nokkra stefnubreyt- ingu frá því sem áður hafði verið, þar sem nú var markvisst farið inn á þá braut að tollvernda iðnað, er framleiddi fyrir innlendan rnarkað, en ekki hafði þessi stefnubreyting þó teljandi áhrif fyrst um sinn. Ný viðhorf sköpuðust hins vegar í þess- um efnurn, þegar heimskreppan skall á 1930. Það ár hófst þegar verðfall og sölu- tregða á útfluttum afurðum landsmanna. Innflutt vara lækkaði að vísu einnig í verði, en ekki að sama skapi og útflutt vara. Afleiðingin varð óhagstæður við- skiptajöfnuður og gjaldeyrisskortur. Þessu hefði að vísu mátt mæta með gengisfell- ingu íslenzku krónunnar, en eins og þeg- ar hefir verið getið um, var genginu gagnvart sterlingspundi og gjaldmiðlum, sem fylgdu því, en meðal þeirra voru gjaldmiðlar allra helztu viðskiptalanda ökkar á þeim tíma, svo sem Norðurland- anna, haldið óbreyttu frá 1925-1939. Gjaldeyrisskortinum var hins vegar mætt með beinum takmörkunum á innflutn- ingi og gjaldeyrisyfirfærslum, þar sem sér- stökurn stjómskipuðum yfirvöldum var falið að taka ákvarðanir um það, hvaða innflutningur og hvaða gjaldeyrisyfir- færslur skyldu leyfðar. Slíkar takmarkan- ir á innflutningi og gjaldeyrisyfirfærslum hófust þegar árið 1932, en árið 1934 var mjög hert á iþeim, þannig að allar gjald- eyrisyfirfærslur urðu háðar leyfisveiting-
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168

x

Andvari

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.