Fróðskaparrit - 01.01.1956, Síða 2

Fróðskaparrit - 01.01.1956, Síða 2
10 Tuberklarnir í Føroyum í 19. og 20. øld ingar av gomlum beinagrindum ivaleyst einasti gongdi vegurin. Men higartil er at kalla einki gjort av tílíkum starvi.1) Vit kundu hildið, at tær gomlu kirkjubøkurnar2) kundu hjálpt okkum nakað væl á leið aftur í tíðina, men tíansverri er ikki so (sí kortini seinri). Framman undan 17853) er bert hendingaferð í hesum bókum viðmerkt, hvørjum fólk eru deyð av, men heldur ikki aftaná hetta ár hava prestarnir altíð sett deyðaatvoldina hjá, hóast tað nú seinast í 18. og fyrsta parti av 19. øld verður meira og meira vanligt at finna deyðaatvoldina hjásetta, og um miðjuna av 19. øld standa tær hjá mest sum øllum. Hesar viðmerkingar, gjørdar av prestum — og ymist síggjast hesir at hava lagt sær nær — eftir frásagnum teirra avvarðandi kunnu sjálvandi ikki takast fyri tryggar sjúku= avgerðir, men við varsemi má kortini vera okkum loyvt at miða okkum eftir teimum. Her finna vit nú heitini: tæring, lungetæring, tærende brystsyge, svindsot, lungesvindsot o. s. fr. umframt tað mest ivasama: brystsyge. Boeg (1902) heldur seg við vissu í kirkjubókunum hava funnið tuberklar sum deyðaatvold longu seinast í 18. øld, og teir verða tættari í fyrra helmingi av 19. øld. Men hann skoytir uppí, at teirra millum eru ikki fáir tilburðir, har tað er sjónskt, at sjúkan er komin uttan í frá (t. v. s. hjá fólki ella við ') Óhugsandi er heldur ikki, at gomul skjøl, tá tey einaferð gerast meiri tøk, kunnu stuðla okkum her. 2) Summar av hesum ganga hópin langt aftur í tíðina, aðrar tíverri bert eitt styttri tíðarskeið. Elsta er fyri Eysturoynna frá 1687 og síðani koma: Fyri Sandoynna frá 1719, fyri Suðuroynna frá 1745, fyri Suður- streymoynna frá 1757, fyri Norðuroyggjarnar frá 1760, fyri Vágoynna frá 1797 og yngst er hon fyri Norðstreymoy frá 1816 (fyri hesar upp- lýsingar takki eg harra Páll J. Nolsøe, skjalavørði). 3) í einum próstabrævi, dagf. h. 12. januar 1785, varð gjørt prest- unum kunnugt, at eitt kanselliskriv, dagf. h. 11. september 1784, álegði teimum at viðmerkja i kirkjubókunum m.a.: «Hvussu mong, ið doyðu beinan vegin, tey vóru borin í heim, ella av hungurs-, vanlukku- ella sjúkuávum».
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168

x

Fróðskaparrit

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Fróðskaparrit
https://timarit.is/publication/15

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.