Hugur - 01.01.2013, Síða 73

Hugur - 01.01.2013, Síða 73
 List og l#!ræ!isskipan  stjórar og að lokum ríkisstjórn og konungur. Þetta er stigveldi þar sem umræða um ólíka þætti og gildi mismunandi þátta hins aristótelíska valds er ekki tekin til umMöllunar; í staðinn er byggt á hefðum skipanar sem kemur á undan og er stærri en hið smáa og ófullburða lýðveldi. Í þessari skipan, sem stjórnarskráin birtir okkur, er fyrirfram búið að ákvarða þá blöndu auðveldis, lýðræðis og aðals- veldis (eða fagmennsku) sem lýðurinn býr við. Þegar hún er flutt, framandi og stofnanaleg, verður hún á sama tíma upphafin og trúarleg, eins og hæfir þessari ríku hefð, og Marlæg og fáránleg. Flutningurinn verður sérkennilega einhæfur, enda þurr lagatextinn ekki gerður fyrir fólkið sem á að fylgja honum. Hann verður því áberandi möntrukenndur í endurtekt sinni og karnivalískri klifun á grunn- hugsun þess lýðræðis sem lýðnum er skipaður, en hefur ekki skipað sér sjálfur. Hér er komin forskrift að stjórnskipan sem án efa er hægt að fylgja af skynsemi, sér í lagi ef menn eru færir í að ræða lagakróka. Skynsemishugsun fortíðarinnar á sér hér greinilegan vettvang. Hér, í þessum flutningi, er hins vegar ekki rúm fyrir lýðræðishugsunina, sem þarf að vera gagnrýnin, endurskoðandi og bjóða upp á margbreytileika og margræðni. Lýðræðið er viðfangsefni sem margir trúa að geti orðið að einhverskonar veru- leika sem grundvöllur skipanar mannlegs samfélags. Það er hugmynd sem er á margan hátt þverstæðukennd og þar sem þættir ólíkra viðhorfa bindast saman, bæði sögulega og sem táknmyndir vilja fólks sem er jafnsundrað og það er sam- einað. Eins og dæmin sýna hafa heimspekingar á undanförnum árum reynt að finna nýja fleti til að bjarga þessari hugsun, sem stöðugt virðist ógnað í heim- inum; margir hafa reynt að finna meðalhóf mismunandi þátta þannig að til gæti orðið skipan þar sem mannverur geta dafnað og þroskast saman án veigamikilla átaka. Við höfum hér rakið nokkuð af þeirri hugsun sem heimspekin býður upp á til að skilja vandann og leita leiða til framtíðar. Jafnframt höfum við skoðað viðbrögð valinna listamanna þar sem þeir gera tilraun til að takast á við lýðræðið og lýðræðishugsun á virkan hátt, tilraun til að birta úrlausnarefnin og samfélags- gerðina, fremur en að ræ!a hana. Báðir meiðar, sá heimspekilegi og sá listræni, mega sín trúlega lítils í umróti veruleikans sem blasir við, en gætu jafnframt verið mikilvægir í sameiningu til að skapa nýja hugsun og nýjan hug fyrir sameiginlega skipan mála, á Íslandi og annars staðar í heiminum.35 Heimildir Aquinas, Saint Oomas. . Commentary on Aristotle’s Politics. Þýð. Richard J. Regan. Indianapolis: Hackett Publishing Company. Aristotle. . Politics. Þýð. H. Rackham. London: William Heinemann Ltd. Aristotle. . Politics. Þýð. C. D. C. Reeve. Indianapolis: Hackett Publishing Comp- any. Aristotle. . Eudemian Ethics. Þýð. Michael Woods. Oxford: Clarendon Press. Aristóteles. . Si!fræ!i Níkomakkosar. Þýð. Svavar Hrafn Svavarsson. Reykjavík: Hið íslenska bókmenntafélag.  Ég þakka Jóhannesi Dagssyni og nafnlausum ritrýnum Hugar fyrir góðar og gagnlegar ábend- ingar. Hugur 2013-4.indd 73 23/01/2014 12:57:26
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164

x

Hugur

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.