Hugur - 01.01.2013, Side 62

Hugur - 01.01.2013, Side 62
 Hlynur Helgason á lýðræðisskipulagi sem tæki tillit til efna, en jafnframt væri tryggt að þeir sem kosnir væru til að stjórna væru ætíð best hæfir og dygðum búnir: Það eru þrjár forsendur fyrir jafnri þátttöku í stjórnskipan: frelsi, auður og dygð. […] Því er það augljóst að blöndu beggja, ríkra og fátækra, ætti að kalla stjórnskipunarveldi, en blanda hinna þriggja sem er mest allra (nema fyrir hina sönnu fyrstu tegund) á skilið að kallast aðalsveldi.18 Það sem hefur gerst, þegar hér er komið í hugsun Aristótelesar, er að í stað þess að byggja á þeirri stjórnskipan sem þegar var til staðar og aðferðum þeim tengdum við að deila völdum og áhrifum á milli manna er komið kerfi þar sem hugsýnir eru til hliðsjónar – frelsi, auður og dygð. Hér nær hann lengst í draumsýn sinni; hann býr til sterk hugtök sem leiða til þess að í stað þess að einskorða sig við málamiðlanir á milli ólíkra aðferða sem þegar voru við lýði, og að mörgu leyti ósamræmanlegar, eru forsendur kenningarnar sjálfir eiginleikar þeirrar skipunar sem hann telur æskilega. Kenningin er nú reist á skýrum hugsýnum. Túlka mætti þróun stjórnskipunar ríkja á Vesturlöndum svo að þar hafi ver- ið farinn meðalvegurinn í skilningi Aristótelesar; að þær geti því flestar talist vera blöndur auðveldis og lýðveldis og féllu því undir skilning hans á stjórnskip- unarveldi, kerfi þar sem hugsýnir frelsis og auðs eru fyrirmyndin. Hann teldi árangurinn líklega að mörgu leyti góðan að þessu leyti, sér í lagi þar sem hann telur að „[r]eglan sem skilgreinir góða blöndu lýðræðis og auðveldis er þegar það er mögulegt að tala um sömu stjórnskipan sem bæði auðveldi og lýðræði“.19 Það er klárt að í ríkjum Vesturlanda sem byggja á lýðræðisskipan á þetta við; allar eru stjórnarskrárnar skilgreindar sem lýðræðislegar og menn hafa löngu gleymt því að þær eru í grunninn byggðar á málamiðlun milli hugsjóna lýðræðis og hugmynda um auðveldi. Að vissu marki má segja að hugmyndir um aðalsveldi séu einnig við lýði – kröfur um að valdhafar séu trúir því hlutverki sínu að þjóna almenningi – en hins vegar er hætt við að vegna þess að fólk greinir ekki á milli ólíkra hugsýna – auðs, frelsis og dygða – í stjórnskipuninni víki stjórnvöld frá meðalhófsreglunni og telji sig fremur fulltrúa ákveðinna hópa en heildarinnar. Um margbrotna l#!ræ!isskipan Eins og við sjáum á því sem hér hefur verið rakið byggir sá meiður hugsunar um lýðræði sem rekja má til kenninga Aristótelesar ekki á einfaldri skilgrein- ingu eða skilningi á hugtakinu. Öllu heldur byggir Aristóteles kenningu sína um stjórnskipan á samspili skyldra hugtaka um mögulega skipan stjórnunar. Þar er lýðræðið einungis einn þáttur í samspili við aðra. Þegar umræða um stjórnskipan Vesturlanda í samtíðinni hverfist um lýðræðishugtakið eintómt, eins og oft vill verða, vill mikilvægur merkingarmunur og aðgreining hverfa.  Sama rit: a: –.  Sama rit: b: –. Hugur 2013-4.indd 62 23/01/2014 12:57:26
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116
Side 117
Side 118
Side 119
Side 120
Side 121
Side 122
Side 123
Side 124
Side 125
Side 126
Side 127
Side 128
Side 129
Side 130
Side 131
Side 132
Side 133
Side 134
Side 135
Side 136
Side 137
Side 138
Side 139
Side 140
Side 141
Side 142
Side 143
Side 144
Side 145
Side 146
Side 147
Side 148
Side 149
Side 150
Side 151
Side 152
Side 153
Side 154
Side 155
Side 156
Side 157
Side 158
Side 159
Side 160
Side 161
Side 162
Side 163
Side 164

x

Hugur

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Hugur
https://timarit.is/publication/603

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.